Historia miejsca
Pierwszy bardzo ważny ślad odnajdujemy w bazie Straty.pl, gromadzącej informacje o osobach represjonowanych podczas okupacji niemieckiej. Figuruje tam Maksymilian Roczymski, urodzony w 1887 roku.
Według znajdujących się tam informacji w czerwcu 1943 roku został aresztowany przez Gestapo, a jako miejsce zatrzymania podano:
„Statek na Wiśle”.
Następnie został rozstrzelany.
W dokumentacji jako miejsce śmierci zapisano „Stettin (Szczecin)”. Wszystko wskazuje jednak na to, że jest to błąd powstały podczas przepisywania nazwy miejscowości. Roczymski został zatrzymany na „statku na Wiśle”, natomiast jego mogiła znajduje się w szczucińskim lesie. W świetle tych faktów zapis „Stettin (Szczecin)” nie znajduje logicznego uzasadnienia i najprawdopodobniej jest wynikiem błędnego odczytania nazwy „Szczucin”.
Kolejny bardzo ważny ślad odnaleziono w opracowaniu „Corpus Studiosorum Universitatis Iagellonicae”. Wynika z niego, że 9 stycznia 1914 roku Maksymilian Hilary Syrek oficjalnie zmienił nazwisko na Roczymski.
Z tych samych materiałów wynika, że urodził się 12 stycznia 1887 roku w Czarnym Dunajcu, a jego ojciec mieszkał w Krakowie.
Kolejne źródła potwierdzają jego związki z Krakowem. Jeszcze pod nazwiskiem Syrek w 1908 roku figuruje w spisie absolwentów III Gimnazjum w Krakowie jako eksternista, a w latach 1911–1913 pojawia się w dokumentach Archiwum Narodowego w Krakowie jako praktykant kancelaryjny.
Po zmianie nazwiska odnajdujemy go również w krakowskich księgach adresowych. Maksymilian Roczymski figuruje jako urzędnik bankowy, zamieszkały przy ul. Pędzichów 3 w Krakowie. Pod tym samym adresem mieszkała również Anna Roczymska, nauczycielka.
Życie Maksymiliana Roczymskiego
1887 – rodzi się jako Maksymilian Hilary Syrek.
1908 – figuruje jako eksternista w spisie absolwentów III Gimnazjum w Krakowie.
1911–1913 – pracuje jako praktykant kancelaryjny.
9 stycznia 1914 – zmienia nazwisko z Syrek na Roczymski.
Okres międzywojenny – mieszka w Krakowie i pracuje jako urzędnik bankowy.
Czerwiec 1943 – zostaje aresztowany przez Gestapo na statku na Wiśle.
26 czerwca 1943 – według napisu na mogile zostaje rozstrzelany przez hitlerowców w lesie pod Szczucinem.
Kim był człowiek pochowany w szczucińskim lesie?
Zebrane dokumenty wskazują, że Maksymilian Hilary Syrek, który w 1914 roku przyjął nazwisko Roczymski, jest tym samym człowiekiem, którego upamiętnia mogiła w lesie pod Szczucinem.
Dalsze poszukiwania pozwoliły odnaleźć miejsce pochówku Maksymiliana Roczymskiego na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
Na nagrobku widnieje napis:
MAKSYMILIAN ROCZYMSKI
rozstrzelany przez Niemców
dnia 26 VI 1942 r.
W tym samym grobie pochowani są również Antonina Syrek (na nagrobku zapisana jako „Syrkowa”), Anna Roczymska, Tadeusz Roczymski i Matylda Roczymska.
Pozostaje jeszcze jedna interesująca zagadka związana z datą śmierci Maksymiliana Roczymskiego. Na krakowskim nagrobku podano datę 26 czerwca 1942 roku, podczas gdy tabliczka w szczucińskim lesie wskazuje 26 czerwca 1943 roku, a dokumentacja dotycząca represji również prowadzi do roku 1943. Rozbieżność ta nie została dotąd jednoznacznie wyjaśniona i pozostaje jednym z nierozstrzygniętych elementów tej historii.
Źródła
* tablica na mogile Maksymiliana Roczymskiego w lesie pod Szczucinem;
* Straty.pl – „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką 1939–1945”;
* Corpus Studiosorum Universitatis Iagellonicae 1850/51–1917/18, t. III;
* Archiwum Narodowe w Krakowie / Szukaj w Archiwach – akta Maksymiliana Syrka z lat 1911–1913;
* Marcin Spórna, Spis absolwentów III Gimnazjum, obecnie II LO im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie 1883–1939 – Maksymilian Syrek, 1908, eksternista;
* krakowskie księgi adresowe z okresu międzywojennego.
Czy wiesz, że?
- Maksymilian Roczymski urodził się jako Maksymilian Hilary Syrek.
- Nazwisko na Roczymski zmienił dopiero 9 stycznia 1914 roku.
- Urodził się 12 stycznia 1887 roku w Czarnym Dunajcu.
- W 1908 roku figurował jako eksternista III Gimnazjum w Krakowie.
- W latach 1911–1913 był praktykantem kancelaryjnym.
- W dokumentacji dotyczącej represji jako miejsce jego zatrzymania wpisano „Statek na Wiśle”.